Karta charakterystyki: czym jest, skąd ją wziąć i jak czytać
Karta charakterystyki to dokument, który dostawca substancji lub mieszaniny chemicznej przekazuje odbiorcy, żeby ten wiedział, jak z nią bezpiecznie pracować, przechowywać ją i co robić w razie wypadku.
Jej treść i układ określa art. 31 i załącznik II rozporządzenia REACH (WE) nr 1907/2006. Po angielsku to safety data sheet (SDS), a starszy skrót MSDS oznacza to samo.
Kto musi wydać kartę charakterystyki
Obowiązek spoczywa na dostawcy, czyli producencie, importerze lub dystrybutorze, a nie na użytkowniku. Dostawca przekazuje kartę nieodpłatnie, najpóźniej przy pierwszej dostawie, na papierze lub w formie elektronicznej, w języku polskim.
Kartę trzeba wydać dla substancji i mieszanin sklasyfikowanych jako niebezpieczne. Dla mieszaniny, która nie jest sklasyfikowana jako niebezpieczna, dostawca wydaje kartę na żądanie odbiorcy zawodowego, jeśli zawiera ona określone substancje niebezpieczne powyżej progów z art. 31 ust. 3 REACH. W praktyce profesjonalni dostawcy chemii wydają karty do całej gamy, także do preparatów niesklasyfikowanych.
Kiedy pojawia się nowa informacja o zagrożeniach albo zmienia się klasyfikacja, dostawca aktualizuje kartę i przesyła nową wersję odbiorcom z ostatnich 12 miesięcy.
16 sekcji karty charakterystyki
Każda karta ma ten sam układ, niezależnie od producenta. Dzięki temu wiadomo, gdzie szukać konkretnej informacji.
| Sekcja | Co zawiera | Kiedy jej szukasz |
|---|---|---|
| 1. Identyfikacja | Nazwa produktu, zastosowanie, dane dostawcy, telefon alarmowy | Żeby potwierdzić, że karta dotyczy tego produktu |
| 2. Identyfikacja zagrożeń | Klasyfikacja, piktogramy, hasło ostrzegawcze, zwroty H i P | Przed pierwszym użyciem i przy szkoleniu |
| 3. Skład | Substancje niebezpieczne i ich stężenia | Przy alergiach i przy ocenie ryzyka |
| 4. Pierwsza pomoc | Co robić po kontakcie ze skórą, oczami, po połknięciu | W razie wypadku, dlatego karta ma być pod ręką |
| 5. Postępowanie w przypadku pożaru | Środki gaśnicze, zagrożenia przy spalaniu | Przy instrukcji przeciwpożarowej |
| 6. Niezamierzone uwolnienie | Jak zebrać rozlany produkt | Przy rozlaniu kanistra |
| 7. Postępowanie i magazynowanie | Warunki przechowywania, niezgodności | Przy urządzaniu magazynu chemii |
| 8. Kontrola narażenia i ochrona | Rękawice, okulary, wentylacja, NDS | Przy doborze środków ochrony indywidualnej |
| 9. Właściwości fizyczne i chemiczne | Postać, pH, temperatura zapłonu | Przy doborze do powierzchni i łączeniu z innymi preparatami |
| 10. Stabilność i reaktywność | Z czym nie łączyć, czego unikać | Zanim zmieszasz dwa preparaty |
| 11. Informacje toksykologiczne | Skutki dla zdrowia | Przy ocenie ryzyka zawodowego |
| 12. Informacje ekologiczne | Biodegradowalność, toksyczność dla organizmów wodnych | Przy ocenie wpływu na ścieki |
| 13. Postępowanie z odpadami | Jak usuwać produkt i opakowanie | Przy utylizacji resztek i kanistrów |
| 14. Transport | Klasyfikacja ADR, numer UN | Przy wysyłce i przewozie |
| 15. Informacje dotyczące przepisów | Akty prawne, którym produkt podlega | Przy audycie i kontroli |
| 16. Inne informacje | Pełne brzmienie zwrotów, data i zakres zmian | Żeby sprawdzić, czy wersja jest aktualna |
Na co dzień najważniejsze są sekcje 2, 4, 7, 8 i 10: zagrożenia, pierwsza pomoc, przechowywanie, ochrona i niezgodności.
Obowiązki pracodawcy
Art. 221 Kodeksu pracy zakazuje stosowania substancji i mieszanin niebezpiecznych bez aktualnego spisu tych substancji i bez ich kart charakterystyki. Pracodawca musi więc mieć karty wszystkich preparatów niebezpiecznych, które są używane w zakładzie, i udostępnić je pracownikom.
- Spis stosowanych substancji i mieszanin niebezpiecznych, aktualizowany przy każdej zmianie preparatu.
- Aktualne karty charakterystyki w miejscu, w którym pracownik może do nich sięgnąć, a nie tylko w biurze.
- Szkolenie pracowników z zasad pracy z preparatami, na podstawie kart, z potwierdzeniem na piśmie.
- Środki ochrony indywidualnej dobrane według sekcji 8 karty.
- Ocena ryzyka zawodowego uwzględniająca czynniki chemiczne.
Brak kart i spisu to naruszenie przepisów BHP, które Państwowa Inspekcja Pracy może ukarać grzywną. Karty sprawdza też sanepid podczas kontroli w zakładach żywnościowych. Kwot kar świadomie nie podajemy, bo zmieniają się z przepisami.
Skąd wziąć kartę charakterystyki
Od dostawcy, u którego kupujesz preparat. Karta jest częścią dostawy i nie powinna kosztować ani wymagać zamówienia z tygodniowym wyprzedzeniem. Wielu producentów publikuje karty na stronie produktu, inni wysyłają je na zapytanie.
Nie korzystaj z kart pobranych z przypadkowych stron. Karta musi dotyczyć dokładnie tego produktu, od tego producenta, w aktualnej wersji. Ten sam środek sprzedawany pod inną nazwą albo w innym kraju może mieć inny skład i inną kartę.
Karty do preparatów Exeol wysyłamy mailem w ciągu jednego dnia roboczego, w polskiej wersji językowej, z numerem wersji i datą wydania. Wystarczy podać nazwę preparatu na stronie z dokumentami.
Karta charakterystyki a karta techniczna
Karta charakterystyki mówi, jak bezpiecznie obchodzić się z produktem. Karta techniczna, czyli opis techniczny (TDS), mówi, do czego produkt służy i jak go stosować: stężenia robocze, czasy kontaktu, kompatybilność z materiałami, dozowanie. Plan higieny wymaga obu. Z karty charakterystyki bierzesz środki ochrony i pierwszą pomoc, z karty technicznej stężenie i czas działania.
Przy produktach biobójczych jest jeszcze trzeci dokument: pozwolenie na obrót, którego numer musi być podany na etykiecie.
Jak szybko sprawdzić kartę przed użyciem nowego preparatu
- Sekcja 1: czy nazwa i producent zgadzają się z etykietą.
- Sekcja 16: data wydania i numer wersji. Karta starsza niż kilka lat może nie uwzględniać zmian w klasyfikacji.
- Sekcja 2: piktogramy i hasło ostrzegawcze. „Niebezpieczeństwo” oznacza wyższą kategorię zagrożenia niż „Uwaga”.
- Sekcja 8: jakie rękawice i ochrona oczu są potrzebne.
- Sekcja 10: z czym produktu nie łączyć. Preparatów kwaśnych nie łączy się z chlorowymi.
- Sekcja 4: wydrukuj albo wywieś w miejscu pracy z preparatem.
Potrzebujesz tego wdrożonego, a nie tylko opisanego?
Prowadzimy szkolenia z HACCP, GHP i GMP oraz z technologii mycia i dezynfekcji, a w ramach serwisu przygotowujemy plany higieny i dobieramy preparaty wraz ze stężeniami. Napisz, czego dotyczy potrzeba i ilu osób, a przygotujemy propozycję zakresu i wycenę.
Najczęściej zadawane pytania
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytanie? Napisz do nas.
To dokument dostawcy substancji lub mieszaniny chemicznej z informacjami o zagrożeniach, bezpiecznym stosowaniu, przechowywaniu, pierwszej pomocy i usuwaniu. Ma 16 sekcji w układzie określonym przez załącznik II rozporządzenia REACH.
Od dostawcy, u którego kupiono produkt. Dostawca ma obowiązek przekazać ją nieodpłatnie, najpóźniej przy pierwszej dostawie, w języku polskim. Karty preparatów Exeol wysyłamy mailem w jeden dzień roboczy.
Pracodawca, który stosuje substancje niebezpieczne bez aktualnych kart i spisu, narusza art. 221 Kodeksu pracy. Państwowa Inspekcja Pracy może za to nałożyć grzywnę, a w zakładach żywnościowych brak kart jest też uwagą w protokole kontroli sanepidu.
Nie. Może być przekazana i przechowywana w formie elektronicznej, pod warunkiem że pracownik ma do niej dostęp w miejscu pracy. W praktyce warto mieć wydruk sekcji 4 o pierwszej pomocy przy stanowisku, na którym używa się preparatu.
Niczym istotnym. MSDS (material safety data sheet) to starsza nazwa, SDS (safety data sheet) obowiązuje w przepisach unijnych. Po polsku oba skróty oznaczają kartę charakterystyki.
Zwykle tak. Certyfikat Ecolabel nie zwalnia z obowiązków wynikających z REACH, a część preparatów ekologicznych jest sklasyfikowana na przykład jako drażniąca dla oczu. Dla mieszanin niesklasyfikowanych kartę wydaje się na żądanie odbiorcy zawodowego.
Zobacz także
Treść zweryfikowana 30.09.2026. Poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje dokumentacji przygotowanej dla konkretnego zakładu.
